Zarządzanie ryzykiem jest procesem ciągłym. Jego celem jest lepsza identyfikacja i jego zarządzanie, czyli wykrywanie zagrożeń dla zdrowia i podejmowanie odpowiednich działań korygujących i zapobiegawczych. Wiele osób wykonuje zawody, które mogą mieć negatywne skutki zdrowotne, a nawet zagrażać życiu. W takich okolicznościach pracodawcy są odpowiedzialni za zapewnienie bezpieczeństwa swoim pracownikom.
Ocena ryzyka zawodowego – co to jest?
Według Państwowej Inspekcji Pracy ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niekorzystnych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, które mogą spowodować straty, a w szczególności niekorzystnie wpłynąć na zdrowie pracownika. Ocena ryzyka zawodowego obejmuje zatem systematyczne badanie, które zagrożenia w środowisku pracy mogą prowadzić do urazów lub pogorszenia stanu zdrowia pracowników. Ma również na celu sprawdzenie, czy zagrożenia te można wyeliminować. Właściwie przeprowadzona ocena ryzyka zawodowego może wyeliminować lub zminimalizować istniejące zagrożenia. Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego jest obowiązkowe. Zgodnie z art. 226 kodeksu pracy pracodawca dokonuje oceny i ewidencji ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą oraz podejmuje niezbędne środki ostrożności w celu zmniejszenia tego ryzyka, informując jednocześnie pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz zasadach zapobiegania groźby Ponadto, zgodnie z art. 237¹¹a, pracodawcy konsultują z pracownikami lub ich przedstawicielami wszelkie czynności związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, w szczególności związane z oceną ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonej pracy, oraz informują pracowników o takim ryzyku.
Kto powinien przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego?
Ustawa nie definiuje, kto powinien przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego, ale należy pamiętać, że obowiązek prawidłowej oceny spoczywa na pracodawcy. W przypadku małych firm, w których pracodawca jest obeznany w wykonywanych obowiązkach oraz wykorzystywanych narzędziach – może sam dokonać oceny. W większych przedsiębiorstwach zazwyczaj jest ona wykonywana np. specjalistów BHP lub ekspertów zewnętrznych.
Ocena ryzyka zawodowego — jaka jest procedura?
Zgodnie z wytycznymi PIP ocena ryzyka zawodowego powinna zostać przeprowadzona w możliwie najprostszy sposób w oparciu o zdrowy rozsądek. Ogólnie rzecz biorąc, ocenę ryzyka zawodowego można przeprowadzić w kilku prostych krokach. Jeszcze przed rozpoczęciem procesu oceny należy zebrać następujące informacje: rodzaj stanowiska pracy w firmie, cechy pracowników (np. liczba kobiet w ciąży, osób niepełnosprawnych itp.), rodzaje używanych maszyn i narzędzi, potencjalne zagrożenia, szkodliwe czynniki. Warto również przeprowadzać wywiady z pracownikami na temat ich stanowisk. Uważne gromadzenie tych informacji przyspieszy i ułatwi ocenę ryzyka zawodowego. W kolejnym kroku identyfikujemy zagrożenia występujące na poszczególnych stanowiskach pracy. Mogą to być na przykład ruchome części maszyn, ostre krawędzie, głośne dźwięki, chemikalia, kurz, duże wysokości itp. Przy identyfikacji zagrożeń przydatna może być Karta Charakterystyki Zagrożenia Zawodowego, którą można znaleźć np. na stronie internetowej Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Najpopularniejsza metoda oceny ryzyka zawodowego zawarta jest w polskiej normie PN-N-18002. Metoda wykorzystuje dwa parametry ryzyka: dotkliwość skutków zagrożeń występujących na stanowisku pracy oraz prawdopodobieństwo wystąpienia tych skutków. Określając działania mające ograniczać ryzyko zawodowe, staramy się w pierwszej kolejności eliminować największe zagrożenia. W przypadku wystąpienia niedopuszczalnie wysokiego ryzyka należy podjąć natychmiastowe działania eliminujące lub łagodzące. Następnie należy podjąć środki w celu wyeliminowania lub ograniczenia akceptowalnie umiarkowanego ryzyka oraz wyeliminowania lub utrzymania akceptowalnie niskiego ryzyka na tym samym niskim poziomie. Dokumentacja wyników powinna mieć formę pisemną, ale nie ma określonego formatu dla takich dokumentów. Dokument oceny ryzyka zawodowego musi zawierać elementy określone w rozporządzeniach Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Chodzi o: opis ocenianej pracy, wyniki oceny ryzyka zawodowego dla każdego elementu środowiska pracy, niezbędne środki ostrożności w celu zmniejszenia ryzyka oraz datę oceny i dane o tym, kto ją wykonał.
