Pracodawcy są odpowiedzialni za bezpieczeństwo pracowników i wszystkich innych osób przebywających w miejscu pracy. W razie wypadku to właśnie oni ponoszą odpowiedzialność za zdarzenia. Co jeśli pracodawca podejrzewa, że pracownik jest pod wpływem alkoholu? Czy w takim przypadku może zmusić go do poddania się badaniu trzeźwości? Czy może również przeprowadzać wyrywkowe kontrole prewencyjne pracowników według własnego uznania? Kiedy testy na obecność alkoholu są legalne?
Badanie trzeźwości przez pracodawcę
Jeśli pracodawca zauważy, że pracownik przychodzący do pracy dziwnie się zachowuje lub wręcz śmierdzi alkoholem, ma prawo podejrzewać, że jest pod wpływem alkoholu. W takim przypadku pierwsze, co przychodzi na myśl, to badanie alkomatem. Jeżeli pracodawca chce to zrobić sam, musi się to odbyć za zgodą pracownika lub na jego wyraźną prośbę. Niezależnie jednak od tego, czy pracownik taką zgodę na kontrolę wyrazi, to jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że jest w stanie nietrzeźwości, pracodawca może niezwłocznie odsunąć pracownika od wykonywania czynności zawodowych.
Czy badanie alkomatem w pracy jest legalne?
Jak już wspomniano, badanie alkomatem w celu ustalenia, czy pracownik jest pod wpływem alkoholu, może być przeprowadzone tylko za zgodą pracownika lub na jego prośbę. Zmuszanie pracowników do poddania się badaniu trzeźwości byłoby naruszeniem ich dóbr osobistych, a pracodawcom za takie przekroczenie uprawnień grożą nieprzyjemne konsekwencje. W takim przypadku pracodawca chcąc przebadać alkomatem pracownika może wezwać odpowiednie służby (najczęściej policję), którym nie może wówczas odmówić poddania się badaniu.
Jakie mogą być konsekwencje dla pracownika?
Jednym z obowiązków pracownika jest należyte wykonywanie pracy przy zachowaniu trzeźwości. Dlatego chodzenie do pracy pod wpływem alkoholu jest naruszeniem tego obowiązku, a także naruszeniem norm społecznych. To z kolei ma poważne konsekwencje. Najłagodniejszą karą może być wstrzymanie wypłaty wynagrodzenia za dany dzień lub pisemne bądź też ustne ostrzeżenie od pracodawcy. Jednak pijaństwo w miejscu pracy stanowi poważne naruszenie obowiązków i może skutkować rozwiązaniem umowy z pracownikiem bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika.
Badanie alkomatem – konieczność uzasadnienia kontroli
Kwestia kontroli trzeźwości w miejscu pracy pozostaje nieunormowana przez prawo. W związku z tym pracodawcy nie są uprawnieni do niezależnych kontroli. Decyzja sądu dopuszcza stosowanie wyrywkowych badań trzeźwości, ale tylko za zgodą pracowników. Kontrole trzeźwości powinny być przeprowadzane tylko w przypadku uzasadnionego podejrzenia i w przypadku zagrożenia zdrowia lub życia pracownika. Podejrzenia zwykle dotyczą konkretnego pracownika. Pracodawcy narażają się więc na oskarżenie o naruszenie artykułu 11 Kodeksu pracy przeprowadzając wyrywkowe kontrole grupy pracowników za pomocą alkomatów. Artykuł ten zobowiązuje pracodawcę do poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracowników.
