Urlop na żądanie wywołuje wiele kontrowersji i emocji wśród pracowników i pracodawców. Każdemu pracownikowi przysługują 4 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby pracodawców i wymiaru czasu pracy pracownika. Urlop w razie potrzeby jest przywilejem pracowniczym wynikającym z prawa pracy, a konkretnie z art. 1672 Kodeksu pracy. Pracodawca jest zobowiązany udzielić na wniosek pracownika urlopu, w wymiarze nie dłuższym niż 4 dni w roku w terminach przez niego określonych. Pracownik składa wniosek urlopowy najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Pamiętaj, że nie jest to dodatkowy urlop przysługujący pracownikowi, a jedynie specjalny sposób wykorzystania 4 dni urlopu.
Co to jest urlop na żądanie?
Urlop na żądanie jest krótkoterminowym płatnym urlopem do wykorzystania w nagłych wypadkach. Z jednej strony posiada on cechy urlopu (jest płatny, z tej samej puli urlopowej). Z drugiej strony przyznawany jest w nieco innych okolicznościach: w nagłych, nieplanowanych, przypadkowych okolicznościach, a ponadto nie jest ujęty w planie urlopowym i nie jest planowany z dużym wyprzedzeniem.
Urlop na żądanie – czy pracodawca może go odmówić pracownikowi?
Urlop na żądanie jest przywilejem pracowniczym wynikającym z prawa pracy. Zasadniczo urlop można wziąć w dowolnym momencie. Pracodawca nie musi udzielać urlopu na żądanie, jeżeli:
- Nieobecność pracownika w pracy może zagrozić ciągłości pracy w firmie lub zakładzie,
- Wystąpiła ważna, wcześniej nieprzewidziana sytuacja.
Wniosek o udzielenie urlopu jest częścią urlopu wypoczynkowego i jest regulowany na takich samych zasadach jak urlop roczny, a więc urlopu udziela się na wniosek pracownika i za zgodą pracodawcy. Pracownicy nie mogą wziąć wymaganego urlopu, dopóki pracodawca go nie zatwierdzi. Wiele firm ma jednak określone procedury w swoich regulaminach pracy, które pozwalają zgłosić urlop w jakiejś formie lub np. w ciągu godziny od rozpoczęcia dnia pracy. Sąd Najwyższy stwierdził również, że wzięcie urlopu przez pracownika bez zgody pracodawcy może zostać uznane za naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i tym samym może skutkować rozwiązaniem umowy o pracę w postępowaniu dyscyplinarnym. Korzystanie z urlopu bez zgody pracodawcy jest naruszeniem podstawowych obowiązków pracownika, polegających na przestrzeganiu przez pracodawcę porządku i dyscypliny pracy oraz ustalonego przez pracodawcę czasu pracy na stanowisku pracy.
Ile dni przysługuje urlopu na żądanie?
Jeśli jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę, możesz skorzystać z 4 wolnych dni w zależności od potrzeb w ramach 20 lub 26 dni urlopu wypoczynkowego. Tak więc, jeśli pracownik bierze 4 dni urlopu zgodnie z wymaganiami, zostaje mu tylko 16 lub 22 dni urlopu.
Urlop na żądanie a okres wypowiedzenia
W okresie wypowiedzenia pracownik jest zobowiązany do wykorzystania przysługującego mu urlopu. Jeżeli pracodawca wyrazi zgodę na skorzystanie z urlopu (art. 1671 i 1551 kp) – pracownik może być „zmuszony” do jego wykorzystania. Jeżeli urlop jest wymagany w okresie wypowiedzenia, pracodawca ma obowiązek udzielić zezwolenia (poza szczególnymi okolicznościami, o których mowa wcześniej w tym artykule, pracodawca ma prawo odmówić). Urlop na żądanie może być bardzo przydatnym rozwiązaniem dla pracowników. To ukłon prawodawców w stronę nieprzewidywalnych sytuacji życiowych, które prędzej czy później przytrafiają się każdemu pracownikowi. Wystarczy ustalić w firmie kilka prostych zasad urlopowych, aby nie było wątpliwości między pracownikami a pracodawcami. Ta przejrzystość z pewnością pozytywnie wpłynie na relacje biznesowe.
