Ustawodawca określił warunki, które muszą być spełnione, aby zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy. Zgodnie z ustawą musiało to być nagłe, spowodowane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszkodzenie ciała lub śmierć oraz zaistniałe w sytuacji związanej z pracą. Jeśli brakuje co najmniej jednego z tych elementów, zdarzenie nie może być sklasyfikowane jako takie. Okoliczności i przyczyny wypadku ustala powołany przez zamawiającego zespół postępowania powypadkowego.
Definicja wypadku przy pracy
Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wypadkiem przy pracy jest nagłe zdarzenie związane z wykonywaną pracą, spowodowane przyczynami zewnętrznymi, skutkujące urazem lub śmiercią. Wypadek przy pracy można uznać, jeżeli zaistniał on podczas wykonywania zwykłych czynności pracowniczych lub na polecenie przełożonego, gdy pracownik wykonuje czynności na rzecz pracodawcy bez polecenia, gdy do zdarzenia doszło, lub gdy pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą firmy a miejscem wykonywania obowiązków oraz w czasie podróży służbowej pracownika na wniosek jednostki pracodawcy.
Co się uważa za wypadek przy pracy?
Aby uznany został wypadek przy pracy, musi on spełnić 4 określone warunki:
- Nagły,
- spowodowane przyczynami zewnętrznymi
- spowodować obrażenia lub śmierć
- musi mieć związek z pracą
Taka jest prawna definicja wypadku przy pracy, jednak w praktyce nie zawsze łatwo jest ustalić, czy dany przypadek kwalifikuje się jako taki wypadek. Czasami można mieć wątpliwości, czy wypadek ma związek z pracą. Choć szerzej zostało to opisane w Prawie pracy, to jednak nadal pozostawia duże pole do interpretacji, co pokazuje, że stosunek do pracy jest pojmowany przez ustawodawcę dość szeroko. W każdym jednak przypadku zdarzenie musi mieć związek z pracą, a pracownik musi doznać uszczerbku na zdrowiu w czasie i miejscu, w którym pozostaje w interesie zatrudniającego go podmiotu.
Podstawowe elementy, które muszą zajść
Nagłość zdarzenia — odnosi się do zdarzenia, które szkodzi zdrowiu lub powoduje śmierć. Wydarzenie może być następujące po sobie, powtarzalne, ale nie powinno przekraczać jednego dnia roboczego (lub zmiany). Nagłość zdarzenia odróżnia wypadki przy pracy od chorób zawodowych. Pilność odnosi się do czasu trwania zdarzenia, a nie czasu trwania przyczyn zewnętrznych. Jednak kumulacja negatywnych czynników zagrażających zdrowiu pracowników i przekształcających je w przyczyny wypadków przy pracy niekoniecznie następuje w ciągu jednego dnia roboczego.
Przyczyna zewnętrzna — incydent jest wypadkiem przy pracy tylko wtedy, gdy jest spowodowany przyczyną zewnętrzną (zewnętrzne szkodliwe działanie). Przyczynami zewnętrznymi mogą być np.: działanie ruchomych lub ostrych elementów maszyn; praca w ekstremalnych temperaturach; elektryczność; zatrucie chemiczne; wysiłek fizyczny przy przenoszeniu ciężkich przedmiotów (nawet jeśli waga nie przekracza dopuszczalnej normy); przeżycia wewnętrzne (uraz psychiczny ); stres (nietypowa praca); kontuzje w wyniku potknięcia się lub upadku, a nawet nieudzielenie pierwszej pomocy lub niezapewnienie odpowiedniej opieki medycznej. Przyczyny zewnętrzne mogą współwystępować – skutki w określonych warunkach, takie jak stres, który znacznie pogarsza lub przyspiesza chorobę pracownika w przypadku złego stanu zdrowia pracownika. Przyczyny zewnętrzne muszą zawsze wykraczać poza normalne okoliczności i obowiązki pracownika (na przykład stres jest normalną częścią pracy kierownika lub maklera giełdowego iw tym przypadku nie można go uznać za przyczynę zewnętrzną).
Związane z pracą — O zdarzeniu mówi się, że jest związane z pracą, jeśli ma miejsce:
- w trakcie lub w związku z codziennymi czynnościami pracownika lub wykonywaniem poleceń przełożonego,
- w trakcie lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
- gdy pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w drodze między miejscem siedziby pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy.
